Thần tượng sống

Chọn một ai đó làm thần tượng là thói quen trong suy nghĩ của nhiều bạn trẻ hôm nay. Ở đây, loại bỏ đi những định nghĩa rối rắm về nguyên lưu xuất phát của từ này, ta bắt gặp trong cuộc sống đương đại, nhiều bộ phận giới trẻ đã mặc nhiên xây dựng cho mình một thần tượng sống để ngưỡng vọng, hướng đến. Đọc những thông tin gần đây trên các phương tiện thông tin đại chúng, chúng ta thoáng đỗi bàng hoàng vì đã có những con người, phần lớn là giới trẻ, đã ấp ủ và vun đắp cho mình một đối tượng lý tưởng mà ở đây, nôm na có thể coi là thần tượng. Có thể về từ nguyên chưa đúng lắm, nhưng trong suy nghĩ của một bộ phận thanh thiếu niên, một khi đã chọn ai đó làm tiêu chí hướng đến, tức là phải cố làm sao để gặp mặt, trò chuyện và thậm chí là phải học theo tất cả những thói quen, những suy nghĩ, cách đi đứng, ăn mặc của đối tượng mà họ tôn thờ. Trong một chừng mực, suy nghĩ đó chứa đựng nhiều giá trị tích cực. Vì lẽ, khi một ai đó thành công trên cuộc đời, dù ở bất cứ phương tiện nào, thì đằng sau đó đã khẳng định một quyết tâm nỗ lực vươn lên và thậm chí phải trải qua những thăng trầm ngoài mong đợi. Chọn một người thành công trên một lĩnh vực cụ thể, lấy đó làm chuẩn đích hướng đến, về bản chất thì hành động đó không có gì đáng phê phán. Thế nhưng chỉ tập trung một ý nghĩ là bằng mọi cách để hướng đến, mong mỏi học theo, làm theo thần tượng bằng bất cứ giá nào là điều không thể chấp nhận được. Nêu lên vấn đề này, chúng tôi không hề có chủ ý xóa mờ thần tượng trong tâm tưởng của lớp trẻ. Vì lẽ, cuộc sống là tương quan, là sự liên hệ tác động lẫn nhau trong nhiều chiều. Có một lý tưởng để hướng đến, có một đối tượng để ngưỡng vọng, tôn thờ, có một niềm tin son sắt về một ai đó... là những động lực để thúc đẩy bạn trẻ vươn lên và khẳng định bản thân bằng đôi chân của chính mình. Điều đáng trách ở đây là thái độ cố chấp, quá tôn sùng thần tượng của một số lớp trẻ đã tạo nên một sự khập khiễng, những hệ lụy kéo theo và đôi khi gây ra những ảnh hưởng xấu, không những cho bản thân mà còn cho xã hội. Một khi bạn được một ai đó chọn để xây dựng nên một mẫu hình lý tưởng trong tim và trong tâm của họ, ắt hẳn trong suy nghĩ, hình ảnh của bạn khác xa và khác hẳn thực tế rất nhiều. Thần tượng bao giờ cũng gắn kết với yếu tố lý tưởng, là sự tuyệt đối hóa nhân thân, kể cả quan niệm và lối sống. Trong khi đó, cuộc sống của thần tượng đâu có thể tách rời thực thế vốn dĩ phức tạp, rối ren. Sự phũ phàng, choáng ngợp sẽ xuất hiện khi bạn diện kiến với thần tượng trong điều kiện thực tế, trong hiện thực sinh động của cuộc sống này. Đã có nhiều bạn trẻ khổ đau đến mức tuyệt vọng khi biết rằng thần tượng của mình đã sụp đổ. Lúc đó, niềm tin về cuộc sống, về bao điều tốt đẹp của họ tự lung lay và đây chính là nguy cơ mở ra những ngả rẽ tối tăm trong những khúc quanh quyết định của cuộc đời. Thế nhưng, cuộc sống vẫn theo nhịp vận hành vốn có của nó, nếu khác chăng là chỉ một bức màn đêm ảm đạm nếu như thần tượng của ai đó đã sụp đổ, đã biến mất tan hoang trong suy nghĩ của riêng mình. Nếu như được hỏi, bạn đã từng có thần tượng trong lý tưởng sống của mình hay chưa? Với con tim chân thành tha thiết, người viết xin thưa rằng chưa hề và chưa có thần tượng trong suy nghĩ của mình. Như vậy có bạc bẽo quá chăng? Hay bạn chưa gặp, chưa chứng kiến, chưa có dịp thân cận những bậc vĩ nhân, những danh nhân có khả năng ảnh hưởng đến cả cuộc đời bạn? Vâng! Là một thanh niên của thời đại, là một Phật tử chân chính, mặc dù trong quá trình học hỏi và kiện toàn đạo đức nhân thân, lẽ tất nhiên chúng ta cần phải lắng nghe, tiếp thu nhiều điều từ bao thế hệ tiền nhân đi trước. Thế nhưng, nếu chỉ dừng lại, chấp chặt vào một lời dạy, một quan điểm, học theo những điệu bộ, cử chỉ, của một con người... thì đó chưa phải là thái độ của một người tỉnh thức. Giá trị, vị trí của một con người không phải chỉ ngưng tụ ở một vài điểm nhấn, trong một thói quen, trong một quan điểm mà là tổng thể những tính chất đó để tạo nên con người. Do đó, để vươn lên và thành công trong cuộc sống này, ta cần phải học hỏi những điều hay của người cũng như chiêm nghiệm những thất bại mà họ đã trải qua để xây dựng nên một lý tưởng sống cho riêng ta. Một con người bao giờ cũng có những điều hay và đằng sau đó cũng có những cố tật, vì lẽ họ vẫn là... con người. Cho nên, thái độ đúng đắn nhất là ngưỡng vọng, học theo những điều hay của một ai đó nhưng đừng bao giờ tuyệt đối hóa hình tượng của bất kỳ ai. Ngay như Đức Phật, với một nhân cách rạng ngời cả về trí tuệ, đức hạnh và tài ba thế mà đôi khi ta chợt lãng quên hình bóng của Ngài trong tâm tưởng. Vậy thì có thể chọn ai trong cuộc sống này làm thần tượng của riêng mình? Đọc lại kinh Kalama, Đức Phật đã từng tuyên bố, "đừng tin vì nghe truyền khẩu, đừng tin vì đó là truyền thống, đừng tin vì nghe đồn đại, đừng tin vì được ghi trong kinh điển, đừng tin vì lý luận, đừng tin vì suy diễn, đừng tin vì đã tư duy trên mọi lý lẽ, đừng tin vì dựa theo ý kiến đã được cân nhắc, đừng tin vì vị ấy có vẻ có uy quyền, đừng tin vì nghĩ rằng vị ấy là thầy của mình". Điều đó cho thấy Ngài đã cảnh báo cho chúng ta một nguy cơ nếu như chúng ta ôm ấp, xây dựng một thần tượng cho riêng mình. Thong dong học hỏi những điều hay, tiếp thu những thất bại của bao người, gom nhặt tất cả những điều đó để xây dựng nên một phong cách, lý tưởng sống cho riêng ta, đó chính là thái độ sống rất cần trong cuộc sống này và cũng rất gần với con đường Trung đạo mà giá trị thiết thực của con đường đó, chúng ta có thể kiểm nghiệm ngay đây và trong cuộc sống này.

Tịnh Khê